Rokurokusōchō (六麓荘町) thuộc thành phố Ashiya được mệnh danh là “khu dân cư cao cấp bậc nhất Nhật Bản”. Vậy khu phố này được xây dựng từ khi nào, bởi ai và dựa trên ý tưởng nào?
Trong loạt bài này, chúng tôi đã tìm hiểu nội dung của “quy định về biệt thự” tại Rokurokusō và kiểm chứng những lời đồn xoay quanh khu phố. Lần này, chúng ta sẽ lần theo lịch sử hình thành của nơi đây, chủ yếu dựa trên tài liệu của thành phố Ashiya. Qua quá trình tìm hiểu, chúng tôi cũng phát hiện một vài điểm khác biệt giữa những câu chuyện được lưu truyền rộng rãi và tài liệu chính thức của thành phố.
Nguồn gốc tên gọi “Rokurokusō”
六麓荘 được đọc là “Rokurokusō”. Tên gọi này có nghĩa là “khu biệt thự dưới chân núi Rokkō”.
Ngày nay nơi đây là một khu dân cư, nhưng đúng như tên gọi, ban đầu nó được xây dựng làm khu biệt thự dành cho giới doanh nhân và tài phiệt ở Osaka.
Khởi đầu từ việc chuyển nhượng rừng quốc hữu
Rokurokusō bắt đầu được phát triển vào năm 1928 (năm Shōwa thứ 3). Sau khi khu đất vốn là rừng quốc hữu được chuyển nhượng, Công ty Cổ phần Rokurokusō đã tiến hành khai phá. Những người đóng vai trò trung tâm gồm có doanh nhân Osaka Naitō Tamesaburō. Tương truyền họ ấp ủ ý tưởng biến nơi đây thành “khu biệt thự tráng lệ nhất phương Đông”.
Hình mẫu được lựa chọn là đảo Hong Kong. Trong quy hoạch khu vực của thành phố Ashiya cũng ghi rằng Rokurokusō được phát triển từ năm Shōwa thứ 3, dựa theo các khu dân cư cao cấp trên đảo Hong Kong. Cảnh quan với những lô đất rộng và các con đường uốn lượn trên sườn núi gợi liên tưởng đến những khu dân cư cũng được xây dựng trên địa hình dốc của đảo Hong Kong.
“Khu biệt thự số một phương Đông” hay “miền đất lành mạnh số một phương Đông”?
Tại đây, chúng tôi phát hiện một điểm khác biệt.
Trên các phương tiện truyền thông, Rokurokusō hầu như luôn được giới thiệu là khu phố được xây dựng với mục tiêu trở thành “khu biệt thự số một phương Đông”. Tuy nhiên, tài liệu lịch sử địa phương của thành phố Ashiya lại ghi rằng Công ty Cổ phần Rokurokusō đã phân lô bán đất với khẩu hiệu “miền đất lành mạnh số một phương Đông”.
Vào thời điểm đó, các công ty đường sắt tư nhân quanh Ashiya thường quảng bá những khu dân cư dọc tuyến bằng các cụm từ như “phong cảnh tuyệt đẹp” hay “miền đất lành mạnh”. Không khí và nguồn nước trong lành, cùng vị trí gần cả núi lẫn biển, chính là những ưu điểm hấp dẫn nhất đối với cư dân thành thị. Vì vậy, có thể hiểu một cách tự nhiên rằng trong ý tưởng của nhà phát triển, đây là “khu biệt thự”, còn khi quảng bá ra thị trường, nơi này được gọi là “miền đất lành mạnh”.
Mốc thời gian cũng có đôi chút khác biệt. Việc phát triển bắt đầu từ năm 1928, nhưng theo tài liệu của thành phố, hoạt động san nền và phân lô bán đất thực tế diễn ra trong giai đoạn 1929–1931 (năm Shōwa thứ 4 đến thứ 6).
Hạ tầng hiện đại hiếm có vào thời bấy giờ
Điểm đáng kinh ngạc của Rokurokusō là ngay từ gần 100 năm trước, nơi đây đã được trang bị cơ sở hạ tầng đạt tiêu chuẩn tương đương các khu dân cư cao cấp ngày nay. Theo tài liệu lịch sử địa phương của thành phố và Kono Machi Archives, những đặc điểm chính gồm:
| Đặc điểm | Nội dung |
|---|---|
| Đường sá | Những con đường rộng, uốn lượn theo địa hình được trải nhựa toàn bộ |
| Lô đất | Mỗi lô rộng từ 300–400 tsubo trở lên |
| Hệ thống cấp thoát nước và khí đốt đô thị | Được trang bị ngay từ khi bắt đầu phát triển |
| Đường dây điện | Được chôn ngầm để bảo vệ cảnh quan |
| Giao thông | Vận hành tuyến xe buýt riêng mang tên “Rokurokusō Noriai Jidōsha” |
| Giải trí | Có cả sân trượt băng và sân tennis |
Trong số đó, việc chôn ngầm đường dây điện là một thử nghiệm mang tính đột phá. Tuy nhiên, hiện nay ở Rokurokusō vẫn còn một số đoạn có cột điện. Nội dung chi tiết đã được giới thiệu trong bài kiểm chứng tin đồn lần trước (※liên kết đến bài kiểm chứng tin đồn).
Cả khu phố là một khu vườn Nhật Bản
Tài liệu lịch sử địa phương của thành phố còn có một ghi chép thú vị khác: toàn bộ khu dân cư Rokurokusō được thiết kế như một khu vườn Nhật Bản thống nhất.
Địa hình tự nhiên được tận dụng tối đa, còn các dòng suối nhỏ như sông Dondon được dẫn chảy từ khu đất này sang khu đất khác. Tại 11 vị trí nơi dòng nước cắt ngang đường, những cây cầu đá với thiết kế khác nhau đã được xây dựng. Các cây cầu này từng bị hư hại do trận động đất Hanshin–Awaji và những nguyên nhân khác, nhưng đã được trùng tu vào năm 2003.
Quy hoạch khu vực Rokurokusō hiện nay đặt ra những quy định chi tiết, từ tỷ lệ phủ xanh đến tường chắn bằng đá. Nếu hiểu rằng những quy định này kế thừa triết lý thiết kế “cả khu phố là một khu vườn”, mọi thứ sẽ trở nên rất hợp lý.
Khách sạn cao cấp trên đồi trở thành trường đại học ngày nay
Năm 1939 (năm Shōwa thứ 14), khách sạn cao cấp “Ashiya Kokusai Hotel” được xây dựng trên vùng đất cao của Rokurokusō. Sau chiến tranh, khách sạn bị GHQ trưng dụng. Từ năm 1959, công trình được sử dụng làm cơ sở của Trường Cao đẳng Nữ sinh Ashiya, nay là Đại học Ashiya. Tòa nhà đã được xây dựng lại sau trận động đất Hanshin–Awaji nên công trình ban đầu không còn tồn tại.
Lý do có một trường đại học nằm giữa khu dân cư bắt nguồn từ lịch sử của khách sạn này. Ngoài ra, khu vực có trường đại học cũng chính là nơi được điều chỉnh giới hạn chiều cao trong đợt sửa đổi quy hoạch khu vực vào tháng 7 năm 2026.
Sau chiến tranh, các lô đất trở nên nhỏ hơn
Khi mới được phát triển, diện tích đất trung bình của mỗi dinh thự vào khoảng 300–350 tsubo. Tuy nhiên, sau chiến tranh, gánh nặng thuế thừa kế đè nặng lên tầng lớp giàu có, khiến diện tích đất của từng ngôi nhà dần thu hẹp.
Nếu cứ tiếp tục như vậy, khu phố sẽ bị chia thành những lô đất chật hẹp, không còn phù hợp với một khu dân cư cao cấp. Cảm giác lo ngại này của hội dân cư đã dẫn đến các thỏa thuận xây dựng riêng, rồi sau đó là quy hoạch khu vực và các quy định pháp lý.
Dòng thời gian của Rokurokusō
| Năm | Sự kiện |
|---|---|
| 1928 (năm Shōwa thứ 3) | Sau khi được chuyển nhượng đất rừng quốc hữu, Công ty Cổ phần Rokurokusō bắt đầu phát triển khu vực |
| 1929–1931 (năm Shōwa thứ 4 đến thứ 6) | San nền và phân lô bán đất với khẩu hiệu “miền đất lành mạnh số một phương Đông” |
| 1939 (năm Shōwa thứ 14) | Ashiya Kokusai Hotel khai trương trên vùng đất cao |
| Sau chiến tranh | Khách sạn bị GHQ trưng dụng. Các lô đất ngày càng bị chia nhỏ do ảnh hưởng của thuế thừa kế |
| 1959 (năm Shōwa thứ 34) | Khách sạn cũ trở thành cơ sở của Trường Cao đẳng Nữ sinh Ashiya |
| 2003 (năm Heisei thứ 15) | Trùng tu các cây cầu đá bị hư hại do động đất và những nguyên nhân khác |
| 2006 (năm Heisei thứ 18) | Thông qua quy hoạch khu vực Rokurokusōchō |
| 2007 (năm Heisei thứ 19) | “Quy định về biệt thự” bắt đầu có hiệu lực |
| 2018 (năm Heisei thứ 30) | Hội dân cư đề nghị thành phố triển khai hệ thống điện ngầm, loại bỏ cột điện |
| 2026 (năm Reiwa thứ 8) | Sửa đổi quy hoạch khu vực, bao gồm giới hạn chiều cao tại khu vực có trường đại học |
Các quy định từ năm 2006 trở đi được giới thiệu chi tiết trong bài giải thích về “quy định biệt thự” (※liên kết đến bài viết về quy định biệt thự).
Tổng kết
Rokurokusō không phải là một khu phố nơi những người giàu có tình cờ tập trung sinh sống. Đây là một “khu phố được quy hoạch công phu” ngay từ đầu: rừng quốc hữu được khai phá, Hong Kong được chọn làm hình mẫu, đường dây điện được chôn ngầm và toàn bộ khu phố được thiết kế như một khu vườn Nhật Bản.
Ngay cả hiện nay, sau gần 100 năm, triết lý thiết kế ấy vẫn được bảo vệ thông qua các thỏa thuận của hội dân cư và quy hoạch khu vực của thành phố. Có thể nói, những quy định nghiêm ngặt của Rokurokusō là cơ chế giúp truyền lại lý tưởng từ thuở ban đầu cho các thế hệ tiếp theo.
Tài liệu tham khảo
- Tài liệu lịch sử địa phương của thành phố Ashiya (Thời kỳ làng Seidō)
- Tổng quan quy hoạch khu vực Rokurokusōchō của thành phố Ashiya
- Mitsui Sumitomo Trust Real Estate – Kono Machi Archives (Sumiyoshi・Ashiya)
- PRESIDENT Online
- Toyo Keizai Online
- Newsweek Nhật Bản
六麓荘って、芦屋市民でも「行ったことない」説あるけど実際どう？
